Tweet
http://www.destaar.com/hujra/viewtopic.php?t=794
زما د کتاب د وطن په ګلدرو کښې نه اخيستل شوې يو رپورتاژ
په ۱۱ مارچ زۀ او اباسين يوسفزئ صېب خېشکو ته لاړو او د سپوږمۍ د
راختلو او د نمر پرېوتلو ننداره مو وکړه او د سيند په غاړه د سېل دپاره جوړو جونګړو کښې مو د موسيقۍ د سرونو او د فياض خان د خوږ اواز د ترنم خوند واخستو.
د لنډي سيند په غاړه يو شپه ١١ مارچ ٢٠٠٩ء:
د سپوږمۍ د نندارو په حقله ډېرو شاعرانو ښائسته شعرونه ليکلي او په اردو کښې خو ګڼ شمېر سندرې د دغې شپې دسپيځلې حسن او ښکلا يو سحر انګيز منظر کشي کوي.
جب جگ سوئے ہم جاگیں
تاروں سے کریں باتیں
چاندنى راتیں
چودهو یں کا چاند هو تم يا افتاب هو
جو بهي هو خدا کي قسم لاجواب هو
په پښتو کښې يوه سندره چې
سپينې سپوږمۍ وايه اشنا به چرته وينه ګونګۍ شې ولے
ګونګۍ شې ولے نه وائې حالونه.
او بيا په ګڼ شمير ټپې مصرعې او غاړې د سپوږمۍ په ښائست او ښکلا وئيلې شوې دي او د پښتون کلتور او ادب جوثه ئې د سپوږمۍ په رعنائيو او پلوشو روښانه کړې ده.
څو ورځې وړاندې يو نامتو ملګري ، ستر شاعر پروفېسر اباسين يوسفزي صېب د سپوږمۍ د راختلو او هم په دغۀ وخت د نمر د ډوبيدو منظر ليدلو د پاره د سيند غاړې ته راوبللم.
د دغه منظر ليدلو د پاره د فطرت ښکلا پرستو د ۱۱ مارچ ورځ خوښه کړې وه.
دا سپوږمۍ چې په دې بام راښکاره کيږي
لېوني به په دې کلي کښې راډېر شي
سپوږمۍ راکوزه شه چې ښکل دې کړمه
لکه تصوير د خپل جانان شوې راته
د سپوږمۍ شپې دي ما د زلفو په زندو وتړه لېونے کېږم
سرۀ لوپټه دې راله کلکه په لېمو وتړه لېونے کېږم
دا داسې ورځ وه چې سپوږمۍ د خپل روڼ مخ نه ټول حجاب لرې کړے وو او پوره په اب و تاب کښېې ئې خپلې جلوې او ښائست ښکاره کړې وو.
د تللو دپاره ماسپښين درې بجې وخت مقرر وو .
اباسين صېب درې نيمې بجے زما غريب خانې ته په خپله درانۀ څټه تشريف راوړو، او په منډه ئې زه په ګاډې کښې لکه د اوښ بار ورځائے کړم.
بار مې ځکه ووئيل چې په دغه ګاډي کښې د مخکښې نه ۵ کسان سوارۀ وو او شپږم ئې زه
وروخېژولم اووم۷ مو هم د يونيورسټي ټاون نه راپورته کړو او دغۀ شان په يو ګاډي کښې ۷ کسان د منزل په لور روان شو.
په څوکنو موړ کښې راته حاجي ګلزار خان او مسافر خان هلال خيل هم په انتظار ولاړ وو.
هلته د رسيدلو نه وروستو مو د هغوئ سره ليدل کتل وشول او ورسره نزدې ګېس سټيشن کښې مو د مازيګر مونځ هم وکړو.
څو کسان نور هم راسره ملګري شول چې پکښې شاعر ملګرے عاقل خان او څو افغانان ملګري هم وو.
مازيګر څه پينځه بجې د ازاخيلو سره په چپ لاس د سيند غاړې طرف مو ګاډي ورتاؤ کړل او بيا دوه درې کلو ميټره مزل نه وروستو د سيند په غاړه د يوې غونډۍ په غېږه کښې جوړې چونترې او ورسرۀ جوړې جونګړې ته ورسيدو.
د خېشکو خان ،فياض خان سره د خپل لاؤ لشکر زمونږ استقبال ته ولاړ وو.
هر څومره چې دا ځائے ښکلے وو د هغې نه زيات د دې جونګړي خان فياض خان ښائسته وو.
سور سپين د مينځني عمر فياض خان د چا تندے لکه د پينځلسمې د سپوږمۍ روښانه،په مخ ئې يوه مستانه مسکا ،مخمورې سترګې او ارته سينه د ميلمانو ستړي مشي ته لاس په نامه ولاړ وو.
چېرے په نه کوئي ملال اورالجهن ماتهے په نه کوئي غم اور شکن په مصداق فياض خان د مېلمنو په راتګ ډېر خوشحاله وو.
د فنون لطيفې په علومو مست دا خان څوک چې ځان د دې جونګړي ملنګ ګڼي
په رښتيا هم د ډېرو اعلي خويونو ملنګ وو.
د ريا حرقه ئې خدائي مکړه په غاړه
رحمان کوږ دستار تړلے قلندر دے
په دې خپله بادشاهۍ کښې دغه ملنګ بادشاه ځان له لکه د رحمان بابا په شان د سيند په غاړه يوه چونتره جوړه کړې ده چې د ورځې د کارونو راغونډولو نه پس مازيګر نه تر ماسختن پورې پکښې ناست وي.
قناعت مې د خرقې لاندې اطلس دے
پټ د درست جهان بادشاه ظاهر ګدا يم
او زمونږ غوندې فطرت پسند ملګري ورته کله کله راغونډيږي.چرته چې فياض خان د يارانو ملنګانو په مينځ کښې پخپله ګدائۍ او فقيري خوښ دے
بادشاهي د ملنګانو په دعا شي
زه رحمان هله باچا شوم چې ګدا شوم
مازيګر تقريبا ټول ملګري راغونډ شوي وو. د دغه غونډۍ ګير چاپېره سيند تاؤ شوے وو او لږ غوندې ځائے پکښې د موټر د لارې د پاره د خشکۍ او اوبو ترمينځ پاتې وو.او يا فياض خان چرته په ټريکټر بلډوزر جوړ کړې وو.
مونږ لږه شېبه پس د غونډۍ سر ته وختو هلته مو د نمر د پرېوتو ښائسته او حسينه ننداره وکړه.
اباسين صېب د غونډۍ د پاسه خپل روزمره واک هم تر سره کړو .په دغه دوران کښې مونږ ملګرو په سيند کښې د نمر د پلوشو او ډوبېدو خوند اخستو.
د غونډۍ د سروکي نه د ازاخېلو ورشوګانې او د سيند پورې شنه غاړه او بيا په سيند کښې يوه وړه غوندې د چپو والا کيشتئ کښې يو هلک پورې وتل او بيا راپورې وتل يو سيندريز غوندې ماحول جوړ کړے وو.
ځيني ملګري په سيګريټي کشونو بوخت وو.
ځينو پکښې خپل ملګرو ته په موبائيلونو د دې حسين منظر، په شاعرانه پيرائيو او مصرو کښې انځور ګري کوله.
فياض خان د خپلې کېمرې په سترګه د يؤ يؤ ملګري عکس به په خپله اخيستلو او بيا به ئې ورته په ډېره مينه هغه عکس ښوؤلو.
د کوربه د اخلاص دومره خوږ انداز ما په وړومبي ځل ډېر په شدت سره محسوس کړو.
ما په زړۀ کښې سوچ وکړو، چي پښتون څومره شدت پسند دے.
په مينه کښې هم دومره متشدد دے چې ځان قربانوي ،دومره مخلص دے چې په نياز کښې خپل سر هم د چا نه نه منع کوي.
مونږه هر چا ته پيرزوئينې د زړګي ورکوو
مونږ نازولو ته په نياز کښې زندګي ورکوو
زما د کتاب د وطن په ګلدرو کښې نه اخيستل شوې يو رپورتاژ
په ۱۱ مارچ زۀ او اباسين يوسفزئ صېب خېشکو ته لاړو او د سپوږمۍ د
راختلو او د نمر پرېوتلو ننداره مو وکړه او د سيند په غاړه د سېل دپاره جوړو جونګړو کښې مو د موسيقۍ د سرونو او د فياض خان د خوږ اواز د ترنم خوند واخستو.
د لنډي سيند په غاړه يو شپه ١١ مارچ ٢٠٠٩ء:
د سپوږمۍ د نندارو په حقله ډېرو شاعرانو ښائسته شعرونه ليکلي او په اردو کښې خو ګڼ شمېر سندرې د دغې شپې دسپيځلې حسن او ښکلا يو سحر انګيز منظر کشي کوي.
جب جگ سوئے ہم جاگیں
تاروں سے کریں باتیں
چاندنى راتیں
چودهو یں کا چاند هو تم يا افتاب هو
جو بهي هو خدا کي قسم لاجواب هو
په پښتو کښې يوه سندره چې
سپينې سپوږمۍ وايه اشنا به چرته وينه ګونګۍ شې ولے
ګونګۍ شې ولے نه وائې حالونه.
او بيا په ګڼ شمير ټپې مصرعې او غاړې د سپوږمۍ په ښائست او ښکلا وئيلې شوې دي او د پښتون کلتور او ادب جوثه ئې د سپوږمۍ په رعنائيو او پلوشو روښانه کړې ده.
څو ورځې وړاندې يو نامتو ملګري ، ستر شاعر پروفېسر اباسين يوسفزي صېب د سپوږمۍ د راختلو او هم په دغۀ وخت د نمر د ډوبيدو منظر ليدلو د پاره د سيند غاړې ته راوبللم.
د دغه منظر ليدلو د پاره د فطرت ښکلا پرستو د ۱۱ مارچ ورځ خوښه کړې وه.
دا سپوږمۍ چې په دې بام راښکاره کيږي
لېوني به په دې کلي کښې راډېر شي
سپوږمۍ راکوزه شه چې ښکل دې کړمه
لکه تصوير د خپل جانان شوې راته
د سپوږمۍ شپې دي ما د زلفو په زندو وتړه لېونے کېږم
سرۀ لوپټه دې راله کلکه په لېمو وتړه لېونے کېږم
دا داسې ورځ وه چې سپوږمۍ د خپل روڼ مخ نه ټول حجاب لرې کړے وو او پوره په اب و تاب کښېې ئې خپلې جلوې او ښائست ښکاره کړې وو.
د تللو دپاره ماسپښين درې بجې وخت مقرر وو .
اباسين صېب درې نيمې بجے زما غريب خانې ته په خپله درانۀ څټه تشريف راوړو، او په منډه ئې زه په ګاډې کښې لکه د اوښ بار ورځائے کړم.
بار مې ځکه ووئيل چې په دغه ګاډي کښې د مخکښې نه ۵ کسان سوارۀ وو او شپږم ئې زه
وروخېژولم اووم۷ مو هم د يونيورسټي ټاون نه راپورته کړو او دغۀ شان په يو ګاډي کښې ۷ کسان د منزل په لور روان شو.
په څوکنو موړ کښې راته حاجي ګلزار خان او مسافر خان هلال خيل هم په انتظار ولاړ وو.
هلته د رسيدلو نه وروستو مو د هغوئ سره ليدل کتل وشول او ورسره نزدې ګېس سټيشن کښې مو د مازيګر مونځ هم وکړو.
څو کسان نور هم راسره ملګري شول چې پکښې شاعر ملګرے عاقل خان او څو افغانان ملګري هم وو.
مازيګر څه پينځه بجې د ازاخيلو سره په چپ لاس د سيند غاړې طرف مو ګاډي ورتاؤ کړل او بيا دوه درې کلو ميټره مزل نه وروستو د سيند په غاړه د يوې غونډۍ په غېږه کښې جوړې چونترې او ورسرۀ جوړې جونګړې ته ورسيدو.
د خېشکو خان ،فياض خان سره د خپل لاؤ لشکر زمونږ استقبال ته ولاړ وو.
هر څومره چې دا ځائے ښکلے وو د هغې نه زيات د دې جونګړي خان فياض خان ښائسته وو.
سور سپين د مينځني عمر فياض خان د چا تندے لکه د پينځلسمې د سپوږمۍ روښانه،په مخ ئې يوه مستانه مسکا ،مخمورې سترګې او ارته سينه د ميلمانو ستړي مشي ته لاس په نامه ولاړ وو.
چېرے په نه کوئي ملال اورالجهن ماتهے په نه کوئي غم اور شکن په مصداق فياض خان د مېلمنو په راتګ ډېر خوشحاله وو.
د فنون لطيفې په علومو مست دا خان څوک چې ځان د دې جونګړي ملنګ ګڼي
په رښتيا هم د ډېرو اعلي خويونو ملنګ وو.
د ريا حرقه ئې خدائي مکړه په غاړه
رحمان کوږ دستار تړلے قلندر دے
په دې خپله بادشاهۍ کښې دغه ملنګ بادشاه ځان له لکه د رحمان بابا په شان د سيند په غاړه يوه چونتره جوړه کړې ده چې د ورځې د کارونو راغونډولو نه پس مازيګر نه تر ماسختن پورې پکښې ناست وي.
قناعت مې د خرقې لاندې اطلس دے
پټ د درست جهان بادشاه ظاهر ګدا يم
او زمونږ غوندې فطرت پسند ملګري ورته کله کله راغونډيږي.چرته چې فياض خان د يارانو ملنګانو په مينځ کښې پخپله ګدائۍ او فقيري خوښ دے
بادشاهي د ملنګانو په دعا شي
زه رحمان هله باچا شوم چې ګدا شوم
مازيګر تقريبا ټول ملګري راغونډ شوي وو. د دغه غونډۍ ګير چاپېره سيند تاؤ شوے وو او لږ غوندې ځائے پکښې د موټر د لارې د پاره د خشکۍ او اوبو ترمينځ پاتې وو.او يا فياض خان چرته په ټريکټر بلډوزر جوړ کړې وو.
مونږ لږه شېبه پس د غونډۍ سر ته وختو هلته مو د نمر د پرېوتو ښائسته او حسينه ننداره وکړه.
اباسين صېب د غونډۍ د پاسه خپل روزمره واک هم تر سره کړو .په دغه دوران کښې مونږ ملګرو په سيند کښې د نمر د پلوشو او ډوبېدو خوند اخستو.
د غونډۍ د سروکي نه د ازاخېلو ورشوګانې او د سيند پورې شنه غاړه او بيا په سيند کښې يوه وړه غوندې د چپو والا کيشتئ کښې يو هلک پورې وتل او بيا راپورې وتل يو سيندريز غوندې ماحول جوړ کړے وو.
ځيني ملګري په سيګريټي کشونو بوخت وو.
ځينو پکښې خپل ملګرو ته په موبائيلونو د دې حسين منظر، په شاعرانه پيرائيو او مصرو کښې انځور ګري کوله.
فياض خان د خپلې کېمرې په سترګه د يؤ يؤ ملګري عکس به په خپله اخيستلو او بيا به ئې ورته په ډېره مينه هغه عکس ښوؤلو.
د کوربه د اخلاص دومره خوږ انداز ما په وړومبي ځل ډېر په شدت سره محسوس کړو.
ما په زړۀ کښې سوچ وکړو، چي پښتون څومره شدت پسند دے.
په مينه کښې هم دومره متشدد دے چې ځان قربانوي ،دومره مخلص دے چې په نياز کښې خپل سر هم د چا نه نه منع کوي.
مونږه هر چا ته پيرزوئينې د زړګي ورکوو
مونږ نازولو ته په نياز کښې زندګي ورکوو
د ماښام په وخت ځينې ملګري د غونډي نه کوز شول او هلته د ناستې د ځائےے سره نزدې په کبل ئې د ماښام مانځه له تغرونه خواره کړل.
زۀ، حاجي ګلزار ،فيض محمد،مسافر خان د ټولو په اخره کښې د غونډۍ د سر نه کوز شو او په مانځه کښې مو ځان شريک کړو.
د مانځه د فراغت نه پس، مونږ د کټونو په طرف لاړو او بيا څو شيبې پس اباسين يوسفزي صېب د سپوږمۍ د راختلو اعلان وکړو.
ټول ملګري د سپوږمۍ د نندارې د پاره د کټونو نه را اوچت شول .
په دغه ورځ لږه وريځ هم وه خو د سپوږمۍ سپين مخ ئې پټ نه کړے شو.
سپوږمۍ ورو ورو راختله ،په بل طرف د غروب په افق د سور شفق سرخي خوره وه.
يو سحر انګېز منظر وو.
په دغه وخت ما مسافرخان ته ووئيل چې دا اباسين صېب چې دومره ښکلې شاعري کوي او بيا څومره ښکلے ګره چې په خپل تخلص" اباسين" لګوي نو د هغې وجه شائيد هم دغه د سيند غاړه وي چې دے ورله په تواتر سره رادرومي.
او بيا د اباسين صېب په شاعرۍ کښې خو به دغه غورزنګونه خامخا راتلل.
د اباسين يوسفزي صېب د غه خاندان سره ډېر خواږه او زاړۀ تعلقات دي او د دغه خاندان ټول غړي اباسين صېب د ډېر نزدې نه پيژني.په لاره کښې اباسين صېب هم د دغه فيملي يو بل ملګري څوک چې د حکومت يو لوئےے چارواکے هم دے ،ډېر په ښکلي انداز کښې د هغه د کريکټر تفصيل بيان کړو.او د هغه سره منسوب د پېښور پوهنتون په زړه پورې خاطرې ئې په بشپړ توګه بيان کړې .
چې د خوند رنګ نه ډکې وې.
مونږ په خپلو کښې ګپ شپ او ټوقې ټقالې کولې.
او فياض خان خپل لاؤ لښکر ته د ډوډۍ او خوراک څښاک هدايت جاري کولو کښې بوخت وو. لږه شيبه پس جنريټر د بجلۍ قمقمې روښانه کړې دغه قمقمو د سيند په اوبو کښې داسې ښائسته پلوشې جوړې کړې چې ماحول نور هم شاعرانه شو.
ما د مينې او محبت په موضوع خبرې کولې او چا ته مې ووئيل چې کله انسان د څلوېښتو کالو تېر شي نو بيا دا د ځوانۍ د دور محبتونه،مينې او عاشقۍ ورته يو ليونتوب ښکاري.او په خپل ځان پورې هم خاندي.
نه پوهېږم چې دفياض خان تر غوږونو دا خبره څنګه ورسېده ،خو ناساپه زمونږ د کټ طرف ته راغلو .او دومره په دلنشين انداز کښې ئې زما د خبرې تائيد وکړو.
دغه وخت کښې د هغه په سترګو کښې يوه عجيبه غوندې ځلا ښکاريده.
او ډېر په مخمور انداز ئې د پوهنتون د يو استاذ ذکر شروع کړو.
د سپوږمۍ پلوشې نورې هم راخورې شوې او لږه شيبه پس څو کسانو په مخامخ اوږد او لوئے چوپال کښې پردې راځوړانده کړې.
اته بجې د چوپال نه د موسيقۍ د الا تو د مشق کولو اوازونه ورور ورو راتلل شروع شول.
داسې په غېر محسوس انداز کښې د نوښار نه څلور کسان موسيقاران رابلل شوي وو او هغوئ د خپلو خپلو د موسيقۍ د الا تو ازميښتنه کوله ،او د سر تال مشق ئې پئيل کړے وو.
اباسين صېب ما او زما نورو ملګرو ته په چوپال کښې د راتللو بلنه راکړه او بيا په فرشي نشت ټول ملګري کيښناستل. چې کله ملګري راجمع شول نو د کلارزټ استاذ يو راګ وڅېړلو او دومره په ژور انداز کښې ئې د راګ سپړلو زيار باسلو چې زما زړه ئې ځان سره ډوب کړو،بيا لږه شيبه پس ئې يوه خوږه هندي نغمه پئيل کړه.
او ما ته اندازه وشوه چې فنکاران که پښتانه دي بيا هم پۀ راګ او راګنۍ ښه خبر دي. او پۀ خپل دې فن کښې استاذان دي.
په باجه باندې د جهانزيب نوشهروي مرحوم ورور سجاد استاذ ګوتې پورې کړې وې په دبله هم د دغه خاندان يو ښه استاذ د مېنځني عمر ډېر په زړۀ پورې سنګت کولو،ورسره په ډهولک يو ځلمي هنرمند ډېر په چټک انداز کښې ملګرتيا کوله،او بيا چې د چا فن په ما يو خوږ اثر کړے وو هغه د کلارزټ يو مېنځيني عمر سور سپين هنرمند وو چې د دې درې واړو نه په شکل صورت کښې هم مختلف وو او په فن کښې ئې هم يو خوږ او سحر کونکے تاثير وو.
د کلارزټ استاذ د هندي يوه نغمه،پيار کرنے والے کبهي ډرتے نهي جو ډرتے هين وه پيار کرتے نہیں.
او بيا ورپسي د نصرت فتح علي خان يوه نغمه.
کسي دا پيار نه ويچېړے ماحول غمژن غمژن کړو.
مونږ د دغه نغمو نه خوند اخيستو چې په دغه وخت د دې جونګړي ملنګ فياض خان د سازيندوو سره جوخت کيښنا ستو.
مخې ته ئې درې څلور کاپۍ پرتې وې.ما ته معلومه نه وه چې د نن ستورے فنکار زمونږ دغۀ کوربه خان دے.
دا د حېرت يوه بل دروازه زما په ذهن کښې خلاصه شوه او بيا هغه د حمزه بابا د رباعي نه په خپل خوږ او د سوزه ډک اواز کښي ابتده وکړه او ورپسې يو غزل ئې په ډېر ښکلي او ځانګړي انداز کښې ووئيلو. فياض خان د حمزه بابا ډېرې غزلې په ياده په خپلو جوړو شوو طرزونو کښې ووئيلې او يقيناً چې په وړومبي ځل ما په خپل ځان او په خوا کښې ناستو ځلمو د وجد يو کېفيت محسو س کرو. فياض خان د يوې لمحې د پاره هم د سُر او لے نه بهر نه شو.
څه وخت پس فياض خان خپلو کسانو ته د جنرېټر بندولو او د چوپال د پردو لرې کولو ووئيل او چې کله پردې لرې شوې نو د پينځلسمې سپوږمۍ سپينو پلوشو په سيند او د سيند په غاړه يو نور راخور کړے وو.
ما په وړومبې ځل د سپوږمۍ دومره ښائست او پر نوره ماحول وليدو.
د سيند په غاړه بېخي خاموشي وه او د سپوږمۍ پلوشو يوه عجيبه د سحر ډکه ننداره ورکوله.
يو ځل بيا فياض خان د حمزه بابا او ورپسې د اباسين صېب يو غزل ووئيلو.
په غزلو پسې سلام او قوالي نما غوندې منقبتونه هم ووئيل شول.
او بيا د غني خان غزل پکښې يو بل شان سوز او ساز او يو رنګين غوندې اثر خور کړو.
په دې منځ کښې يو بل ملګري دوه غزلے د اردو پيار بهرے دو شرميلے نين
او
بړے بے مروت هين يه حسن والے
کبهي دل لګانے کي کوشش نه کرنا
او په دې پسې يو ځل بيا فياض خان
يه دل يا پاګل دل ميرا کيوں بُجهه ګيا اوارګي.
په ډېر ښکلي او د سوز ډک انداز کښې ووئيلو، تقريباً د شپې څه د پاسه لسو بجو پورې د موسيقۍ دا محفل جاري وو .
يو وخت ما محسوس کړه، چې زمونږ افغاني ملګرو د راګ راګنو سره دومره علاقه نه درلوده.ځکه هغوئ په مينځ کښې يو يو پاسيدو او د سيند په غاړه ئې د سپوږمۍ د پلوشو لطف اخيستو .
د افغانستان په جنوب کښې د اتڼ او تودې موسيقئ علاقمند ډېر دي او هغوئ ګرمې لوبې خوښوي.
چې يقيناً د راګ او راګنو د سوړ سرور نه مختلف موسيقي ده.
دوئې خپله وينه په اتڼي موسيقۍ ګرموي.
لس بجې د فياض کسانو مونږ ته د کورني چرګانو په خوروا کښې ماته ډوډۍ او ورسره نور پخلي کېښودل.
په خوروا کښې د ماتې ډوډۍ چې کوم خوند او لذت وو هغه يقيناً چې د يادېدو وړه خبره ده.
تقريباً يولس بجې د شپې مونږ د فياض خان نه رخصت واخستو.
اباسين صېب ټول ملګري راغونډ کړل د خېر يوه دعا ئې وغوښته د کوربه شکريه ئې په خلاص زړه ادا کړه او زه چې کله فياض خان ته تر غاړه وتم نو ما ورته ووئيل چې فياض خان زما ټول عمر په مسافرۍ کښې تېر شو.او د ژوند په خوندونو هيڅ خبر نه شوم خو نن چې کوم خوند ما ستاسو د خلوص ډکې مېلمستيا او د دغه رنګين محفل نه واخېستو يقينا چې تر باقي عمر به ما ته دغه ننۍ شپه ياده وي.
هغه په جار ووئيل چې کله هم وطن ته راځې نو زما د دغه جونګړې دروازې به ستا د پاره بيرته وي.
او بيا به هم انشالله خامخا رادرومې.
ما د هغه شکريه ادا کړه او بيا ټول ملګري د کاروان په شکل کښې د سيند د غاړې نه راستانه شو. ما ته د خپل يو وړوکي نظم "خپلې خاورې ته کچې يم" مصرعې رايادېدې.
نه مې ښکل کړله په مينه
نه مې سترګو ته رانجه کړه
نه مې مشکو په شان بوئي کړه
شرمينده يم شرمينده يم
خپلې خاورې ته کچه يم
زۀ، حاجي ګلزار ،فيض محمد،مسافر خان د ټولو په اخره کښې د غونډۍ د سر نه کوز شو او په مانځه کښې مو ځان شريک کړو.
د مانځه د فراغت نه پس، مونږ د کټونو په طرف لاړو او بيا څو شيبې پس اباسين يوسفزي صېب د سپوږمۍ د راختلو اعلان وکړو.
ټول ملګري د سپوږمۍ د نندارې د پاره د کټونو نه را اوچت شول .
په دغه ورځ لږه وريځ هم وه خو د سپوږمۍ سپين مخ ئې پټ نه کړے شو.
سپوږمۍ ورو ورو راختله ،په بل طرف د غروب په افق د سور شفق سرخي خوره وه.
يو سحر انګېز منظر وو.
په دغه وخت ما مسافرخان ته ووئيل چې دا اباسين صېب چې دومره ښکلې شاعري کوي او بيا څومره ښکلے ګره چې په خپل تخلص" اباسين" لګوي نو د هغې وجه شائيد هم دغه د سيند غاړه وي چې دے ورله په تواتر سره رادرومي.
او بيا د اباسين صېب په شاعرۍ کښې خو به دغه غورزنګونه خامخا راتلل.
د اباسين يوسفزي صېب د غه خاندان سره ډېر خواږه او زاړۀ تعلقات دي او د دغه خاندان ټول غړي اباسين صېب د ډېر نزدې نه پيژني.په لاره کښې اباسين صېب هم د دغه فيملي يو بل ملګري څوک چې د حکومت يو لوئےے چارواکے هم دے ،ډېر په ښکلي انداز کښې د هغه د کريکټر تفصيل بيان کړو.او د هغه سره منسوب د پېښور پوهنتون په زړه پورې خاطرې ئې په بشپړ توګه بيان کړې .
چې د خوند رنګ نه ډکې وې.
مونږ په خپلو کښې ګپ شپ او ټوقې ټقالې کولې.
او فياض خان خپل لاؤ لښکر ته د ډوډۍ او خوراک څښاک هدايت جاري کولو کښې بوخت وو. لږه شيبه پس جنريټر د بجلۍ قمقمې روښانه کړې دغه قمقمو د سيند په اوبو کښې داسې ښائسته پلوشې جوړې کړې چې ماحول نور هم شاعرانه شو.
ما د مينې او محبت په موضوع خبرې کولې او چا ته مې ووئيل چې کله انسان د څلوېښتو کالو تېر شي نو بيا دا د ځوانۍ د دور محبتونه،مينې او عاشقۍ ورته يو ليونتوب ښکاري.او په خپل ځان پورې هم خاندي.
نه پوهېږم چې دفياض خان تر غوږونو دا خبره څنګه ورسېده ،خو ناساپه زمونږ د کټ طرف ته راغلو .او دومره په دلنشين انداز کښې ئې زما د خبرې تائيد وکړو.
دغه وخت کښې د هغه په سترګو کښې يوه عجيبه غوندې ځلا ښکاريده.
او ډېر په مخمور انداز ئې د پوهنتون د يو استاذ ذکر شروع کړو.
د سپوږمۍ پلوشې نورې هم راخورې شوې او لږه شيبه پس څو کسانو په مخامخ اوږد او لوئے چوپال کښې پردې راځوړانده کړې.
اته بجې د چوپال نه د موسيقۍ د الا تو د مشق کولو اوازونه ورور ورو راتلل شروع شول.
داسې په غېر محسوس انداز کښې د نوښار نه څلور کسان موسيقاران رابلل شوي وو او هغوئ د خپلو خپلو د موسيقۍ د الا تو ازميښتنه کوله ،او د سر تال مشق ئې پئيل کړے وو.
اباسين صېب ما او زما نورو ملګرو ته په چوپال کښې د راتللو بلنه راکړه او بيا په فرشي نشت ټول ملګري کيښناستل. چې کله ملګري راجمع شول نو د کلارزټ استاذ يو راګ وڅېړلو او دومره په ژور انداز کښې ئې د راګ سپړلو زيار باسلو چې زما زړه ئې ځان سره ډوب کړو،بيا لږه شيبه پس ئې يوه خوږه هندي نغمه پئيل کړه.
او ما ته اندازه وشوه چې فنکاران که پښتانه دي بيا هم پۀ راګ او راګنۍ ښه خبر دي. او پۀ خپل دې فن کښې استاذان دي.
په باجه باندې د جهانزيب نوشهروي مرحوم ورور سجاد استاذ ګوتې پورې کړې وې په دبله هم د دغه خاندان يو ښه استاذ د مېنځني عمر ډېر په زړۀ پورې سنګت کولو،ورسره په ډهولک يو ځلمي هنرمند ډېر په چټک انداز کښې ملګرتيا کوله،او بيا چې د چا فن په ما يو خوږ اثر کړے وو هغه د کلارزټ يو مېنځيني عمر سور سپين هنرمند وو چې د دې درې واړو نه په شکل صورت کښې هم مختلف وو او په فن کښې ئې هم يو خوږ او سحر کونکے تاثير وو.
د کلارزټ استاذ د هندي يوه نغمه،پيار کرنے والے کبهي ډرتے نهي جو ډرتے هين وه پيار کرتے نہیں.
او بيا ورپسي د نصرت فتح علي خان يوه نغمه.
کسي دا پيار نه ويچېړے ماحول غمژن غمژن کړو.
مونږ د دغه نغمو نه خوند اخيستو چې په دغه وخت د دې جونګړي ملنګ فياض خان د سازيندوو سره جوخت کيښنا ستو.
مخې ته ئې درې څلور کاپۍ پرتې وې.ما ته معلومه نه وه چې د نن ستورے فنکار زمونږ دغۀ کوربه خان دے.
دا د حېرت يوه بل دروازه زما په ذهن کښې خلاصه شوه او بيا هغه د حمزه بابا د رباعي نه په خپل خوږ او د سوزه ډک اواز کښي ابتده وکړه او ورپسې يو غزل ئې په ډېر ښکلي او ځانګړي انداز کښې ووئيلو. فياض خان د حمزه بابا ډېرې غزلې په ياده په خپلو جوړو شوو طرزونو کښې ووئيلې او يقيناً چې په وړومبي ځل ما په خپل ځان او په خوا کښې ناستو ځلمو د وجد يو کېفيت محسو س کرو. فياض خان د يوې لمحې د پاره هم د سُر او لے نه بهر نه شو.
څه وخت پس فياض خان خپلو کسانو ته د جنرېټر بندولو او د چوپال د پردو لرې کولو ووئيل او چې کله پردې لرې شوې نو د پينځلسمې سپوږمۍ سپينو پلوشو په سيند او د سيند په غاړه يو نور راخور کړے وو.
ما په وړومبې ځل د سپوږمۍ دومره ښائست او پر نوره ماحول وليدو.
د سيند په غاړه بېخي خاموشي وه او د سپوږمۍ پلوشو يوه عجيبه د سحر ډکه ننداره ورکوله.
يو ځل بيا فياض خان د حمزه بابا او ورپسې د اباسين صېب يو غزل ووئيلو.
په غزلو پسې سلام او قوالي نما غوندې منقبتونه هم ووئيل شول.
او بيا د غني خان غزل پکښې يو بل شان سوز او ساز او يو رنګين غوندې اثر خور کړو.
په دې منځ کښې يو بل ملګري دوه غزلے د اردو پيار بهرے دو شرميلے نين
او
بړے بے مروت هين يه حسن والے
کبهي دل لګانے کي کوشش نه کرنا
او په دې پسې يو ځل بيا فياض خان
يه دل يا پاګل دل ميرا کيوں بُجهه ګيا اوارګي.
په ډېر ښکلي او د سوز ډک انداز کښې ووئيلو، تقريباً د شپې څه د پاسه لسو بجو پورې د موسيقۍ دا محفل جاري وو .
يو وخت ما محسوس کړه، چې زمونږ افغاني ملګرو د راګ راګنو سره دومره علاقه نه درلوده.ځکه هغوئ په مينځ کښې يو يو پاسيدو او د سيند په غاړه ئې د سپوږمۍ د پلوشو لطف اخيستو .
د افغانستان په جنوب کښې د اتڼ او تودې موسيقئ علاقمند ډېر دي او هغوئ ګرمې لوبې خوښوي.
چې يقيناً د راګ او راګنو د سوړ سرور نه مختلف موسيقي ده.
دوئې خپله وينه په اتڼي موسيقۍ ګرموي.
لس بجې د فياض کسانو مونږ ته د کورني چرګانو په خوروا کښې ماته ډوډۍ او ورسره نور پخلي کېښودل.
په خوروا کښې د ماتې ډوډۍ چې کوم خوند او لذت وو هغه يقيناً چې د يادېدو وړه خبره ده.
تقريباً يولس بجې د شپې مونږ د فياض خان نه رخصت واخستو.
اباسين صېب ټول ملګري راغونډ کړل د خېر يوه دعا ئې وغوښته د کوربه شکريه ئې په خلاص زړه ادا کړه او زه چې کله فياض خان ته تر غاړه وتم نو ما ورته ووئيل چې فياض خان زما ټول عمر په مسافرۍ کښې تېر شو.او د ژوند په خوندونو هيڅ خبر نه شوم خو نن چې کوم خوند ما ستاسو د خلوص ډکې مېلمستيا او د دغه رنګين محفل نه واخېستو يقينا چې تر باقي عمر به ما ته دغه ننۍ شپه ياده وي.
هغه په جار ووئيل چې کله هم وطن ته راځې نو زما د دغه جونګړې دروازې به ستا د پاره بيرته وي.
او بيا به هم انشالله خامخا رادرومې.
ما د هغه شکريه ادا کړه او بيا ټول ملګري د کاروان په شکل کښې د سيند د غاړې نه راستانه شو. ما ته د خپل يو وړوکي نظم "خپلې خاورې ته کچې يم" مصرعې رايادېدې.
نه مې ښکل کړله په مينه
نه مې سترګو ته رانجه کړه
نه مې مشکو په شان بوئي کړه
شرمينده يم شرمينده يم
خپلې خاورې ته کچه يم
Comment