Tweet
عبدالغفارجُبیر
Larawbar.com 2013-04-23
لوی څښتن تعالي ج وانسان ته بې قيمته نعمتونه ورکړي دي پۀ دې ټولوکي زړۀ اودماغ ډېر ارزښت لري : زړۀ پاچا اودماغ ئې دوزير حيثيت لري ځکه نودماغ يوغټ اوهېښوونکی قوت دی . ترټولولومړی دنسیان (هیرې) پېژندنه کوواوبیاپرحافظې باندی څېړنه کوو.
دنسيان (هېري) پېژندنه :
نسيان (هېره ) داهغه ناروغي ده چي ، دزړوخبروڅخۀ علاوه نوي خبرې ئې هم هېرېږي اوان تردې چي ددوهم ځل ديادېدوڅخه وروسته ئې هم کارنشي ورڅخۀ اخيستلای ، اوورسره جوخت دماغ هم درسته نتيجه نشي ورکولای .
دنسيان( هېري) لاملونه :
ددې ناروغۍ اصلي عامل دادی چي کلۀ پردماغ رطوبت زيات شي نونرم شی ، اوياهم چي کلۀ رطوبت کم نشي نوبيا دماغ وچ سي ، پۀ دې صورت کي داناروغي منځته راځي داناروغي دشرابواونورونشيي موادوداستعمال ، غم ، غصه ، دتکليف اوغم زياتوالي دګرموشيانوزيات استعمال ، دسرزخم ، پۀ ګرځ اغبار کي دډېروخت لپاره تم کېدل اوياهم ورته ترډېره وخته پوري کښېناستل دي ، پۀ پورتنيوحالاتو کي دبدن وينه کمېږي ، ورسره ددماغ وينه هم کمه اووچه شی ، همدارنګه دوامداره دهضمې خرابوالی دوامداره نزله اوزکام درلودل دورځي زيات خوب چي پۀ دې سره دبلغم زيا ته برخه پۀ وينه باندي ګډېږی اودماغ ورسره نرم سي ، ځکه نوهېره ډېره سي دشنو ګشنيزو زيات استعمال اوبدبوئې په وينه کي زهرجن کيفيت پيداکوي اوهېره زياتېږي .
نښې اونښانې ئې:
دنشيي موادودزيات استعمال په وجه سره وينه کمېږي اوسږی وچېږي خوب ئې کم اوياهم نه ورته راځي ، قبض موجودوي ، دلږکاروروسته دردپيداکيږي اوپرسترګوئې کله کله هم توره پرده وغوړېږي ، کچيري دوامداره نزله ، زکام اودهضميې کمزوري موجوده وي ، نوپه دې صورت کي دماغ مرطوب (لوند)
کيږي ناروغه ته زيات خوب ورځي دپزي اوخولې رطوبت ئې ختمېږي ، مخ ئې ابلک ابلک اويا بورټکي پيداکوي ، اوورسره يوځای ئې دخولې ذائقه (خوند) پۀ لږ ېدوسي .
درملنه اوعلاج ئې:
لومړی اصلي سبب ئې باید معلوم اودعلاج اودرملنې لپاره ئې کوښښ وکړی دغه سړی دي سهاراوماښام وبڼواوشنوځايونو(نڅاو) ته ځي ، خپل طبيعت دي تل خوشحاله اوتازه ساتي ، دغم اوتکليف څخه بايد کوښښ وسي ، چي ځانونه ګوښه کړي ، خوشبواوعطربايد استعمال کړی ، ښکلی اوبوي لرونکي ګلان دی تل بوي کړي هضميه دی برابره کړی ترڅوينه ډیره او دماغ قوي شي اودښه غذاخوړل هم اړین دی .
دوهمه برخه :
دحافظې پېژندنه :
حافظه دیادپه معناده اویاهغه ځواک دی چې په انسان اوځینوحیواناتوکي چې مطالب اوپیښې په یادساتي اویادپیښواومطالبودرایادلولپاره دذهن استعداددی اوپه اصطلاح کی داروایی بهیر هغې ډلې ته ویل کیږی چې سړی دبیاوریادلو، ادراکاتواودتجربوپه زیرمه کولوبرلاسی کوي یاپه بل عبارت حافظه (Memory) دتیروتجربودژوندی کولوځواک ته ویل کیږی، دغه تجربې بایددزده کړی، ثبت اوساتنې دعملیوپه واسطه دپیژندلواویادوله کبله رامنځته شوی وي؛ حافظه په هغوفعالیتونوکی شامله ده چې دیادولو، په یادراوړلو، تشخیص اودهغه څه دترسره کولوچې مخکی ئې ترسره کړی وي په بڼه راڅرګندیږي.
دمعلوماتواواطلاعاتویاودل ددرې پړاویزبهیرپه ترڅ کي یادته سپارل کیږی دغه پړاوونه عبارت دی له:
۱: دلیږدولووړرمزمنځته راوړل (Encoding) داهغه اروایی ځانګړی فعالیت دی چې هره سرچینه یالیږونکی دهغه له لاری خپل دنننی مفاهیم (موخې، افکار اوادراکات) په لیږدولووړمحرکونوباندبدلوي،په حقیقت کي دادیوداسی بهیرله جوړښتونوڅخه عبارت دی چې دحافظې دجوړښت اودحافظې دګټې اخیستلواومنلووړګرځي.
۲: زیرمه کول اوساتل (Storage) په دغه پړاوکی معلومات دراتلونکی ګټي اخیستنې لپاره دلنډې مودې لپاره په حافظه کي ساتل کیږی.
۳: موندل یابیاترلاسه کول (Retrieval) په دغه پړاوکي زیرمه شوی مطالب اومفاهیم بیاترلاسه کیږی اویادته راوړل کیږی.
دحافظې جوړښت څیړنکوکشف کړیدی چې حافظه په دریوپړاوونوکی جوړیږی:
لومړی پړاوداطلاعاتودراغونډولوپه بهیرکی دحسي ثبت پړاو(Sensory Memory)یاحسي حافظه ده ، حسي حافظه دډیرې لږې مودې لپاره اطلاعات له طبعي پدیدواوانګیزوڅخه ترلاسه کوي، چې وروسته انګیزې له منځه ځي، خواغیزې ئې پاتې کیږي؛ دبیلګې په توکه هرډول اطلاعات اومعلومات چې دلیدلوددستګاه له خواترلاسه شي، یودلیدووړانځوررامنځته کوي اوهغه څه چې داوریدلوددستګاه له خواواوریدل شی یوسمعي انځوررامنځته کوي، څیړنکوحسی لاسته راوړلوته دذهني صورتونو(Mental Imagery) په نامه سره یادکړیدی، چې دانسان ادراک اوپوهاوی له همدغه ترلاسه کیږي، چې داپه حقیقت کی دحافظې بنسټ اوسرچینه ده، دغه حافظه اطلاعات اومعلومات دتیریدوپه حالت کی ساتي، حرکتونه په حسی حافظه کی په ډیردقت سره ثبتیږي، خوانتخاب اړین دی، په حسی حافظه کي دانتخاب له بهیرڅخه موخه داده چې موږدچاپیریال ټول محرکونه نشوترلاسه کولای بلکې دهغوپه منځ کي انتخاب کوویاهغه غوره کووکه چیری ټاکل شوی محرک زموږ دپاملرنې وړوی کولالی شی چې دحافظې لوړپړاوته ولیږل شی، اودحافظې لوړه پروسه عبارت ده د لنډمهاله اواوږدمهاله حافظې څخه، دلنډې حافظې (Short Term Memory) دذهن دکارځای ((دکاردفتر)) دی اطلاعات ترهغه مهاله دلنډې مودې لپاره په دې حافظه کی ساتل کیږي، چې دنویواوپخوانیواطلاعاتوترمنځ تنظیم ترسره شي په دغه حافظه کي مطالب له ۱۵ څخه تر ۲۰ ثانیوپوری دوام کوي یاترهغه مهاله چې دګټې وړګرځی؛ څرنګه چې دلنډې مودې حافظه تل دکاراوفعالیت په حال کي ده، نوله دې کبله ئې دساتنې کچه محدوده ده کله چې معلومات دلنډی مودې لپاره په دې حافظه کی رمزګرداني (Encoding) شي اودپاملرنې وړوګرځی نوواوږمهالی حافظې (Long Term Memory) ته داخلیږی اوپه دې حافظه کی دډیري مودې لپاره معلومات اواطلاعات ساتل کیږي، چې دغه حافظه ډیرموادزیرمه کوي، ددې حافظې ظرفیت وحسي اولنډمهاله حافظې ته ډیرزیات دي، دامعلومات له منځه نه ځی البته که دمغزوتاوان ورسیږی نوبیادې امکان شته چې معلومات دی ضایع شي.
له دې څخه علاوه حافظه نورډولونه هم لری لکه ارتباطي حافظه، خودکاره حافظه، ساختماني حافظه، ابداعي حافظه، فوري حافظه، حرکي حافظه، تصویري حافظه اوتولیدي حافظه.
دروانشناسي (نفسياتي ) ماهريرين دحافظې تعريف داسي کوي :
ديو شي دزده کولو قابليت ، اودهغه ديادولوصلاحيت اوبيا پرځای ددې شي استعما ل دحافظې څخۀ عبارت دی (ډاکټرعزيزحسن اشرف ، روزنامه جنګ ۲۴ ستمبر 1986ص
نوربیا...
په اسلامي پاکه مینه
ستاسوورورعبدالغفارجُبیر
Larawbar.com 2013-04-23
لوی څښتن تعالي ج وانسان ته بې قيمته نعمتونه ورکړي دي پۀ دې ټولوکي زړۀ اودماغ ډېر ارزښت لري : زړۀ پاچا اودماغ ئې دوزير حيثيت لري ځکه نودماغ يوغټ اوهېښوونکی قوت دی . ترټولولومړی دنسیان (هیرې) پېژندنه کوواوبیاپرحافظې باندی څېړنه کوو.
دنسيان (هېري) پېژندنه :
نسيان (هېره ) داهغه ناروغي ده چي ، دزړوخبروڅخۀ علاوه نوي خبرې ئې هم هېرېږي اوان تردې چي ددوهم ځل ديادېدوڅخه وروسته ئې هم کارنشي ورڅخۀ اخيستلای ، اوورسره جوخت دماغ هم درسته نتيجه نشي ورکولای .
دنسيان( هېري) لاملونه :
ددې ناروغۍ اصلي عامل دادی چي کلۀ پردماغ رطوبت زيات شي نونرم شی ، اوياهم چي کلۀ رطوبت کم نشي نوبيا دماغ وچ سي ، پۀ دې صورت کي داناروغي منځته راځي داناروغي دشرابواونورونشيي موادوداستعمال ، غم ، غصه ، دتکليف اوغم زياتوالي دګرموشيانوزيات استعمال ، دسرزخم ، پۀ ګرځ اغبار کي دډېروخت لپاره تم کېدل اوياهم ورته ترډېره وخته پوري کښېناستل دي ، پۀ پورتنيوحالاتو کي دبدن وينه کمېږي ، ورسره ددماغ وينه هم کمه اووچه شی ، همدارنګه دوامداره دهضمې خرابوالی دوامداره نزله اوزکام درلودل دورځي زيات خوب چي پۀ دې سره دبلغم زيا ته برخه پۀ وينه باندي ګډېږی اودماغ ورسره نرم سي ، ځکه نوهېره ډېره سي دشنو ګشنيزو زيات استعمال اوبدبوئې په وينه کي زهرجن کيفيت پيداکوي اوهېره زياتېږي .
نښې اونښانې ئې:
دنشيي موادودزيات استعمال په وجه سره وينه کمېږي اوسږی وچېږي خوب ئې کم اوياهم نه ورته راځي ، قبض موجودوي ، دلږکاروروسته دردپيداکيږي اوپرسترګوئې کله کله هم توره پرده وغوړېږي ، کچيري دوامداره نزله ، زکام اودهضميې کمزوري موجوده وي ، نوپه دې صورت کي دماغ مرطوب (لوند)
کيږي ناروغه ته زيات خوب ورځي دپزي اوخولې رطوبت ئې ختمېږي ، مخ ئې ابلک ابلک اويا بورټکي پيداکوي ، اوورسره يوځای ئې دخولې ذائقه (خوند) پۀ لږ ېدوسي .
درملنه اوعلاج ئې:
لومړی اصلي سبب ئې باید معلوم اودعلاج اودرملنې لپاره ئې کوښښ وکړی دغه سړی دي سهاراوماښام وبڼواوشنوځايونو(نڅاو) ته ځي ، خپل طبيعت دي تل خوشحاله اوتازه ساتي ، دغم اوتکليف څخه بايد کوښښ وسي ، چي ځانونه ګوښه کړي ، خوشبواوعطربايد استعمال کړی ، ښکلی اوبوي لرونکي ګلان دی تل بوي کړي هضميه دی برابره کړی ترڅوينه ډیره او دماغ قوي شي اودښه غذاخوړل هم اړین دی .
دوهمه برخه :
دحافظې پېژندنه :
حافظه دیادپه معناده اویاهغه ځواک دی چې په انسان اوځینوحیواناتوکي چې مطالب اوپیښې په یادساتي اویادپیښواومطالبودرایادلولپاره دذهن استعداددی اوپه اصطلاح کی داروایی بهیر هغې ډلې ته ویل کیږی چې سړی دبیاوریادلو، ادراکاتواودتجربوپه زیرمه کولوبرلاسی کوي یاپه بل عبارت حافظه (Memory) دتیروتجربودژوندی کولوځواک ته ویل کیږی، دغه تجربې بایددزده کړی، ثبت اوساتنې دعملیوپه واسطه دپیژندلواویادوله کبله رامنځته شوی وي؛ حافظه په هغوفعالیتونوکی شامله ده چې دیادولو، په یادراوړلو، تشخیص اودهغه څه دترسره کولوچې مخکی ئې ترسره کړی وي په بڼه راڅرګندیږي.
دمعلوماتواواطلاعاتویاودل ددرې پړاویزبهیرپه ترڅ کي یادته سپارل کیږی دغه پړاوونه عبارت دی له:
۱: دلیږدولووړرمزمنځته راوړل (Encoding) داهغه اروایی ځانګړی فعالیت دی چې هره سرچینه یالیږونکی دهغه له لاری خپل دنننی مفاهیم (موخې، افکار اوادراکات) په لیږدولووړمحرکونوباندبدلوي،په حقیقت کي دادیوداسی بهیرله جوړښتونوڅخه عبارت دی چې دحافظې دجوړښت اودحافظې دګټې اخیستلواومنلووړګرځي.
۲: زیرمه کول اوساتل (Storage) په دغه پړاوکی معلومات دراتلونکی ګټي اخیستنې لپاره دلنډې مودې لپاره په حافظه کي ساتل کیږی.
۳: موندل یابیاترلاسه کول (Retrieval) په دغه پړاوکي زیرمه شوی مطالب اومفاهیم بیاترلاسه کیږی اویادته راوړل کیږی.
دحافظې جوړښت څیړنکوکشف کړیدی چې حافظه په دریوپړاوونوکی جوړیږی:
لومړی پړاوداطلاعاتودراغونډولوپه بهیرکی دحسي ثبت پړاو(Sensory Memory)یاحسي حافظه ده ، حسي حافظه دډیرې لږې مودې لپاره اطلاعات له طبعي پدیدواوانګیزوڅخه ترلاسه کوي، چې وروسته انګیزې له منځه ځي، خواغیزې ئې پاتې کیږي؛ دبیلګې په توکه هرډول اطلاعات اومعلومات چې دلیدلوددستګاه له خواترلاسه شي، یودلیدووړانځوررامنځته کوي اوهغه څه چې داوریدلوددستګاه له خواواوریدل شی یوسمعي انځوررامنځته کوي، څیړنکوحسی لاسته راوړلوته دذهني صورتونو(Mental Imagery) په نامه سره یادکړیدی، چې دانسان ادراک اوپوهاوی له همدغه ترلاسه کیږي، چې داپه حقیقت کی دحافظې بنسټ اوسرچینه ده، دغه حافظه اطلاعات اومعلومات دتیریدوپه حالت کی ساتي، حرکتونه په حسی حافظه کی په ډیردقت سره ثبتیږي، خوانتخاب اړین دی، په حسی حافظه کي دانتخاب له بهیرڅخه موخه داده چې موږدچاپیریال ټول محرکونه نشوترلاسه کولای بلکې دهغوپه منځ کي انتخاب کوویاهغه غوره کووکه چیری ټاکل شوی محرک زموږ دپاملرنې وړوی کولالی شی چې دحافظې لوړپړاوته ولیږل شی، اودحافظې لوړه پروسه عبارت ده د لنډمهاله اواوږدمهاله حافظې څخه، دلنډې حافظې (Short Term Memory) دذهن دکارځای ((دکاردفتر)) دی اطلاعات ترهغه مهاله دلنډې مودې لپاره په دې حافظه کی ساتل کیږي، چې دنویواوپخوانیواطلاعاتوترمنځ تنظیم ترسره شي په دغه حافظه کي مطالب له ۱۵ څخه تر ۲۰ ثانیوپوری دوام کوي یاترهغه مهاله چې دګټې وړګرځی؛ څرنګه چې دلنډې مودې حافظه تل دکاراوفعالیت په حال کي ده، نوله دې کبله ئې دساتنې کچه محدوده ده کله چې معلومات دلنډی مودې لپاره په دې حافظه کی رمزګرداني (Encoding) شي اودپاملرنې وړوګرځی نوواوږمهالی حافظې (Long Term Memory) ته داخلیږی اوپه دې حافظه کی دډیري مودې لپاره معلومات اواطلاعات ساتل کیږي، چې دغه حافظه ډیرموادزیرمه کوي، ددې حافظې ظرفیت وحسي اولنډمهاله حافظې ته ډیرزیات دي، دامعلومات له منځه نه ځی البته که دمغزوتاوان ورسیږی نوبیادې امکان شته چې معلومات دی ضایع شي.
له دې څخه علاوه حافظه نورډولونه هم لری لکه ارتباطي حافظه، خودکاره حافظه، ساختماني حافظه، ابداعي حافظه، فوري حافظه، حرکي حافظه، تصویري حافظه اوتولیدي حافظه.
دروانشناسي (نفسياتي ) ماهريرين دحافظې تعريف داسي کوي :
ديو شي دزده کولو قابليت ، اودهغه ديادولوصلاحيت اوبيا پرځای ددې شي استعما ل دحافظې څخۀ عبارت دی (ډاکټرعزيزحسن اشرف ، روزنامه جنګ ۲۴ ستمبر 1986ص
نوربیا...
په اسلامي پاکه مینه
ستاسوورورعبدالغفارجُبیر